De bronnen van totalitarisme

10 jaar na haar vlucht naar de VS publiceerde Arendt haar grote boek over het totalitarisme: The Origins of Totalitarianism. (1951). Ze analyseert de bronnen (of oorsprongen) van drie bewegingen: antisemitisme, imperialisme en de totalitaire staten van de nazi's en het sovjet-stalinisme. Het zijn nog altijd complexe analyses, waarin geschiedenis, politiek, economie, cultuur, sociale psychologie en ideologie elkaar voortdurend beïnvloeden.

Het meest onthutsend is Arendts beschrijving van de manier waarop in totalitaire staten willekeurige mensen en groepen stap voor stap van hun vrijheid worden beroofd, tot er, in laatste instantie wordt overgegaan tot wat Arendt met een ijselijke term fabrieksmatige lijkenproductie noemt. Het boek als geheel is geen vrolijke kost. De vraag is of de geschiedenis zó gedetermineerd is, dat het wel zo moest lopen. Nee, zegt Arendt, helemaal aan het einde van het boek: want met elke geboorte van een nieuw mens komt er weer de mogelijkheid tot een nieuw begin ter wereld. Dit is een van de mooie 'lange lijnen' in het werk van Arendt. Hiermee grijpt ze terug op haar studie van St.-Augustinus uit 1928, waarover ik eerder blogde. Zie https://joopberding.auteursblog.nl/artikel/11817.

Na dit boek van de dood volgende enkele jaren later het boek van het leven: in 1958 publiceerde Arendt Vita activa (The Human Condition) en het contrast tussen beide boeken kon niet groter zijn. Daarover in mijn volgende post.


Twitter Facebook LinkedIn Volgen


De bronnen van totalitarisme

Nieuwsbrief zomer 2022!

1 jaar De werelden van Hannah Arendt!

pod/videocast over Hannah Arendt

Recensie op NBD Biblion (door een echt mens!)

Ik ding mee naar BoekGoud!