1963: Eichmann in Jeruzalem

1963 was, ik schreef het al, een jaar vol schokken. Arendt voegde daar haar reportages over het Eichmann-proces in Jeruzalem aan toe. Haar boek is een van de geruchtmakendste en misschien ook wel belangrijkste van de 20e eeuw. Het riep, onder andere door Arendts kwalificering van Adolf Eichmann als de vleesgeworden banaliteit van het kwaad, een enorme controverse op. Eichmann was als nazi (SS-) officier verantwoordelijk voor de organisatie van de transporten van Joden en andere groepen naar de vernietigingskampen. Hij vluchtte naar Argentinië en werd van daar op 11 mei 1960 door de Israëlische geheime dienst naar Israël ontvoerd, na eerdere naspeuringen van onder anderen Simon Wiesenthal. In Jeruzalem werd Eichmann berecht en uiteindelijk ter dood veroordeeld en op 31 mei/1 juni 1962 opgehangen.

Hannah Arendt ging op eigen verzoek voor The New Yorker naar Jeruzalem, woonde een deel van het proces bij, las zo veel ze kon (waaronder de verhoren van Eichmann) en schreef haar reportages. De controverse ontbrandde vrijwel direct. Vrienden van Arendt zegden de vriendschap op, ze werd ervan beschuldigd Eichmann in bescherming te nemen enz. In interviews, lezingen en essays, gaf Arendt zich in de jaren daarna rekenschap van wat "het kwaad" betekent. Haar boek Denken van begin jaren 70 (dat ik in mijn hoofdstuk 10 bespreek) is zelfs een direct uitvloeisel van het Eichmann-proces, vanuit de vraag: kan denken een dam opwerpen tegen het kwaad?

In de afgelopen zestig jaar is er een ware bibliotheek volgeschreven over zowel het Eichmann-proces als Arendts boek. Dit hoofdstuk was dan ook een van lastigste om te schrijven, om de relevante details en opvattingen zo veel mogelijk recht te doen (in mijn boek is het ruim 50 pagina's). Naast een beschrijving van de inhoud besteed ik dan ook veel aandacht aan de context waarin het proces plaatsvond en laat ik zowel voor- als tegenstanders van Arendt aan het woord. Ik hoop hiermee een zo evenwichtig mogelijk beeld te hebben neergezet. In mijn Nawoord kom ik zelf ook tot een oordeel over dit werk.

Pas in 1968 vond Arendt weer gelegenheid een boek te publiceren. Dat werd haar Men in Dark Times, een bundeling minibiografieën en portretten van zowel mannen als vrouwen. Daarover de volgende blog.


Twitter Facebook LinkedIn Volgen


1963: Eichmann in Jeruzalem

Nieuwsbrief zomer 2022!

1 jaar De werelden van Hannah Arendt!

pod/videocast over Hannah Arendt

Recensie op NBD Biblion (door een echt mens!)

Ik ding mee naar BoekGoud!