Arendts zwanenzang: de republiek in crisis

Arendt was diep onder de indruk van wat de VS als politieke eenheid tot stand hadden gebracht. De Vietnamoorlog bracht dit vertrouwen aan het wankelen, vooral toen uit de zgn. Pentagon-papers bleek dat de beleidsmakers tot op het hoogste niveau hadden gesjoemeld en gelogen. Hierover schreef Arendt haar essay 'Lying in politics'. Het is een keiharde afrekening met politiek die geen politiek is maar PR, marketing, imagovorming en bewuste misleiding. Wie dacht op dit gebied alles te hebben gezien, heeft de afgelopen vier jaar wat kunnen bijleren...

In dezelfde tijd schreef Arendt 'On violence', een analyse van het verschijnsel 'geweld'. Ze onderscheidt dit van andere begrippen als macht, kracht en gezag. Ze betreurde het dat ook in binnenlandse aangelegenheden steeds meer naar geweld werd gegrepen, omdat dit alleen maar tot nog meer geweld kon leiden. In haar ogen was dit een afscheid van de politieke benadering die juist op vreedzame toename van (gezamenlijke) macht is gericht. (Anders dan andere denkers is 'macht' dus voor Arendt absoluut geen vies woord; integendeel, macht maakt dat een politieke gemeenschap haar doelen kan bereiken op een manier die voor individuen en hun kracht niet mogelijk is.)

Dat Arendt ook nadacht over burgerlijke ongehoorzaamheid bevreemdt niet, gezien het grote aantal deserteurs en dienstweigeraars ten tijde van de Vietnamoorlog en de vele demonstraties. Ze was er heel positief over en zag het als een verschijnsel dat diep in de wortels van de politieke organisatie van de VS verankerd was.

Arendts laatst gepubliceerde essay staat niet in deze bundel, maar bespreek ik wel. Het is 'Home to Roost' ("Wrange vruchten') uit 1975. Arendt is werkelijk somber over de stand van zaken in de VS, vooral over de overvleugeling van het politieke door het economische denken.

Na dit hoofdstuk volgt nog mijn eigen aandeel in het debat over waar Arendt nu voor staat. Ik noem dat haar 'leraarschap over de wereld'. Daarover dus in hoofdstuk 12 en het volgende blog.


Twitter Facebook LinkedIn Volgen


Arendts zwanenzang: de republiek in crisis

Nieuwsbrief zomer 2022!

1 jaar De werelden van Hannah Arendt!

pod/videocast over Hannah Arendt

Recensie op NBD Biblion (door een echt mens!)

Ik ding mee naar BoekGoud!